Hệ lụy kép khi trẻ bị lé mắt: Đừng xem nhẹ nguy cơ nhược thị và mặc cảm

23/08/2026

Lé mắt ở trẻ và nguy cơ ảnh hưởng thị lực lâu dài

Lé mắt (lác) là tình trạng hai mắt không cùng hướng về một mục tiêu. Một mắt có thể nhìn thẳng trong khi mắt còn lại lệch vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới. Ở trẻ em, đây không đơn thuần là vấn đề về ngoại hình mà có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thị giác và sự tự tin trong cuộc sống.

Theo BS.CK2 Trần Bá Kiền, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn cấp cao Tập đoàn Y khoa VISI, nhiều phụ huynh chỉ phát hiện mắt con bị lệch khi trẻ nhìn xa, mệt hoặc mất tập trung nên có tâm lý chờ đợi. Tuy nhiên, khi hai mắt không thẳng hàng, não có thể ưu tiên hình ảnh từ một mắt và bỏ qua hình ảnh từ mắt còn lại, làm tăng nguy cơ nhược thị. Nếu không được phát hiện, điều trị đúng thời điểm, nhược thị có thể ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

Thực tế, có những trường hợp trẻ bị lé kéo dài nhưng không được nhận biết sớm. Một bé gái 4 tuổi ở Đồng Nai từng được khám mắt định kỳ nhưng không phát hiện bất thường. Sau khoảng một năm, tình trạng mắt ngày càng yếu, bé được chẩn đoán lé kèm viễn thị nhẹ và chỉ định phẫu thuật điều chỉnh cơ vận nhãn. Một trường hợp khác tại TP HCM xuất hiện dấu hiệu lệch mắt từ khoảng 2 tuổi, sau đó được xác định lé ngoài hai mắt và điều trị phẫu thuật.

1787649290789-nen04048-1785155501-7879-1785156612-4199-a152d264.webp

Lé mắt có thể để lại “vết thương” tâm lý ở trẻ

Bên cạnh nguy cơ ảnh hưởng thị lực, đôi mắt lệch cũng có thể khiến trẻ trở thành đối tượng của những ánh nhìn, lời trêu chọc hoặc sự xa lánh từ bạn bè. Một số nghiên cứu cho thấy trẻ có xu hướng ít lựa chọn những khuôn mặt mô phỏng mắt lé trong các tình huống giao tiếp, cho thấy ngoại hình đôi mắt có thể tác động đến cách trẻ đánh giá và lựa chọn bạn bè.

Những định kiến này nếu kéo dài có thể khiến trẻ tự ti, ngại giao tiếp, né tránh chụp ảnh, sợ đến trường hoặc không muốn tham gia các hoạt động tập thể. Một nghiên cứu trên trẻ từ 8-18 tuổi cũng ghi nhận nhóm trẻ bị lé có mức tự trọng thấp hơn, cảm giác cô đơn và bất mãn xã hội cao hơn so với nhóm không mắc bệnh.

Đáng lưu ý, cách ứng xử của người lớn có thể vô tình làm định kiến trở nên nghiêm trọng hơn. Cha mẹ và thầy cô cần giúp trẻ hiểu rằng lé mắt không lây nhiễm, không liên quan đến trí thông minh hay nhân cách. Không nên dùng biệt danh chế giễu hoặc để trẻ bị loại khỏi các hoạt động chỉ vì khác biệt về ngoại hình.

Phát hiện sớm để bảo vệ thị lực và sự tự tin của trẻ

Không phải trường hợp lé mắt nào cũng cần phẫu thuật. Tùy nguyên nhân, loại lé, độ tuổi, thị lực và nguy cơ nhược thị, bác sĩ có thể chỉ định đeo kính, che mắt, theo dõi hoặc các phương pháp điều trị phù hợp. Sau khi trục mắt được cải thiện, trẻ vẫn cần tái khám để tiếp tục kiểm soát nhược thị hoặc tật khúc xạ nếu có.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt khi nhận thấy một mắt lệch vào trong hoặc ra ngoài, dù chỉ xuất hiện từng lúc; trẻ thường xuyên nheo hoặc nhắm một mắt, nghiêng đầu khi nhìn, than nhìn đôi, hay va vấp hoặc có dấu hiệu thị lực hai mắt không đều. Hình ảnh trẻ trong những bức ảnh gia đình ở nhiều thời điểm cũng có thể giúp phụ huynh nhận ra bất thường sớm hơn.

Quan trọng hơn, hãy lắng nghe cảm xúc của trẻ. Nếu trẻ thường xuyên nói mình xấu, né tránh giao tiếp, buồn bã hoặc thu mình kéo dài, gia đình cần quan tâm và hỗ trợ kịp thời.

Điều trị y khoa giúp bảo vệ thị lực, nhưng sự yêu thương, tôn trọng và đồng hành của gia đình, nhà trường sẽ giúp trẻ tự tin hơn trên hành trình trưởng thành.

Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết trên VnExpress: https://vnexpress.net/he-luy-kep-khi-tre-bi-le-mat-5102088.html

#Serieshanhtrinhtimlaianhnhinduyen #Hanhtrinhtimlaianhnhinduyen #HTTLAND #HethongBenhVienMatVISI #LacLeTreEm #DieuTriLacLe #NhuocThi #BenhvienMatHoaLu

Hệ thống Bệnh viện Mắt VISI vinh dự đạt danh hiệu “Dịch vụ y tế nhãn khoa chất lượng tốt nhất Việt Nam 2026"